Kamera pokazuje Most Konfederacji (Confederation Bridge), najdłuższą przeprawę mostową w Kanadzie. Łączy Borden-Carleton na Wyspie Księcia Edwarda z przylądkiem Cape Jourimain w Nowym Brunszwiku. Most ma około 12,9 km długości i przecina Cieśninę Northumberland. Prowadzi nim dwupasmowa, płatna droga, część Trans-Canada Highway. W kadrze widać betonową wstęgę opartą na szeregu filarów i biegnącą nad wodami cieśniny. Dla wyspiarzy to dziś jedyne stałe połączenie z kontynentem.
Rekordowy most nad zamarzającym morzem
Most Konfederacji nie tylko jest najdłuższym mostem w Kanadzie. Jest też najdłuższym na świecie mostem nad wodą, która zimą zamarza. Budowę zaczęto 1 listopada 1993 roku, a ruch puszczono 31 maja 1997 roku. Wcześniej prawie 75 tysięcy osób przeszło i przebiegło przeprawę podczas imprez Bridge Walk i Bridge Run. Uroczystość otwarcia uświetniły parada statków i przelot zespołu akrobacyjnego Snowbirds. Przy budowie pracowało ponad 5 tysięcy osób. Koszt podaje się różnie, od około 1 do 1,3 mld dolarów kanadyjskich, zależnie od sposobu liczenia.
Wcześniej przez całe lata 80. trwał spór o to, czy wyspa w ogóle potrzebuje stałego połączenia. Rozstrzygnęło go referendum z 18 stycznia 1988 roku: za mostem głosowało 59,4 proc. mieszkańców. Przeciwnicy, skupieni w grupie Friends of the Island, ostrzegali przed szkodami dla przyrody i zmianą wyspiarskiego stylu życia.
Spór dotyczył też nazwy. Specjalny komitet wybrał „Abegweit Crossing”, ale rząd federalny przesądził w 1996 roku o nazwie Confederation Bridge. Nawiązuje ona do konferencji w Charlottetown z 1864 roku, uznawanej za początek Konfederacji Kanady. W 2022 roku parlament Wyspy Księcia Edwarda jednogłośnie poparł zmianę nazwy na „Epekwitk Crossing”, czyli nawiązanie do mikmackiej nazwy wyspy. Do zmiany potrzebna jest jednak zgoda władz federalnych.
Inżynieria, którą widać z daleka
Most zaprojektował francuski inżynier Jean M. Muller. Konstrukcja opiera się na 62 filarach, w tym 44 głównych, rozstawionych co 250 m. Większość jezdni biegnie około 40 m nad wodą. Nad głównym torem wodnym most wznosi się wyżej, tak by statki miały 60 m prześwitu. Wtedy charakterystyczny garb w sylwetce mostu często widać z brzegu. Ogromne elementy odlano na lądzie i ustawiono za pomocą holenderskiego dźwigu pływającego Svanen. Ostatni dźwigar osadzono 19–20 listopada 1996 roku. Projektowa żywotność przekracza 100 lat.
Dwa rozwiązania wynikają wprost z warunków w cieśninie. U podstawy każdego filaru jest stożkowa osłona. Napierający lód wspina się po niej i łamie się pod własnym ciężarem, zamiast naciskać na beton. Druga sprawa to łuk jezdni. Most nie biegnie prosto, bo długi prosty odcinek nad monotonną wodą usypiałby kierowców. Zakręty wymuszają uwagę i ograniczają ryzyko wypadków.
Od łodzi lodowych do promów
Zanim powstał most, przeprawa przez cieśninę była zimą przygodą, a czasem walką o życie. Od 1827 do 1917 roku z Cape Traverse, kilka kilometrów od dzisiejszego Borden-Carleton, wyruszały łodzie lodowe do Cape Tormentine w Nowym Brunszwiku. Wiozły pocztę, towary i ludzi. Na otwartej wodzie wiosłowano, a po lodzie łodzie trzeba było ciągnąć. Pasażerowie szli obok, przypięci skórzanymi pasami. Pasy pomagały ciągnąć łódź i ratowały, gdy ktoś wpadł pod lód. W styczniu 1885 roku nagła burza uwięziła na cieśninie trzy łodzie z 22 osobami. Wszyscy przeżyli, ale wielu miało ciężkie odmrożenia. Oryginalną łódź lodową można dziś zobaczyć w kompleksie Gateway Village w Borden-Carleton.
Port w Cape Traverse był zamulony i nie przyjmował większych statków. Dlatego dalej na zachód, przy Carleton Point, zbudowano port czynny cały rok. Na początku 1917 roku zaczął z niego regularnie kursować prom kolejowy SS Prince Edward Island. Tylko w tym roku odbył 506 rejsów do Cape Tormentine. Zimą 1917 roku przeciągano saniami po lodzie morskim całe domy z Cape Traverse do nowej osady. SS Prince Edward Island pływał przez rekordowe 51 lat. Po nim kursowały kolejne promy, między innymi kilka jednostek o nazwie Abegweit. Codzienna żegluga trwała do otwarcia mostu.
Borden-Carleton: miasto, które zbudował prom
W 1919 roku osadę przy przystani nazwano Borden, na cześć premiera Kanady sir Roberta Bordena. Potocznie mówiono na nią Port Borden. Życie miasteczka toczyło się wokół promów i kolei. Pod koniec 1989 roku kolej na wyspie zlikwidowano. Zbliżało się też zamknięcie żeglugi promowej, a z nim spadek wpływów z podatków. W 1995 roku Borden połączyło się więc z sąsiednim Carleton. W latach budowy mostu do miejscowości liczącej około 800 mieszkańców przyjechało ponad 5 tysięcy robotników. Po otwarciu przeprawy lokalna gospodarka się skurczyła. W 2012 roku Borden-Carleton odzyskało status miasta. Spis z 2021 roku wykazał 788 mieszkańców.
W miasteczku ma siedzibę Strait Crossing Bridge Limited, firma zarządzająca mostem. Prywatna koncesja wygasa w 2032 roku i most przejdzie wtedy na własność rządu federalnego.
Co zobaczyć po obu stronach mostu
Pieniądze z federalnego funduszu na skutki budowy mostu przeznaczono na Gateway Village. Ten kompleks turystyczny powstał na terenie dawnej bocznicy kolejowej. Działa w nim całoroczne centrum informacji turystycznej, są też sklepy z pamiątkami i lodziarnia COWS. W okolicy działa browar rzemieślniczy Lone Oak Brewing.
Kilka kroków dalej leży Marine/Rail Historical Park, otwarty 4 września 2000 roku. Poświęcono go pracownikom promów i kolei. Centralnym punktem jest kompas ułożony z około 26 tysięcy cegieł. Na ponad 800 z nich wygrawerowano nazwiska dawnych pracowników. W parku stoją też pomnik kwatermistrza, latarnia morska i taras widokowy z panoramą mostu. Zbudowano tam replikę budynku stacji kolejowej i plac zabaw w kształcie pierwszego promu Abegweit. Park jest otwarty od czerwca do października. Popularnym miejscem na zdjęcia jest duże czerwone serce z mostem w tle. Stoi tam także latarnia Port Borden Front Range z 1917 roku, wygaszona w 1997 roku i przeniesiona na obecne miejsce.
Na brzegu Nowego Brunszwiku warto odwiedzić Cape Jourimain Nature Centre. Na 675 hektarach wytyczono około 13 km szlaków. Gunning Trail przechodzi pod samym mostem i prowadzi do platformy nad słonym bagnem. Z czterokondygnacyjnej wieży widać zarówno most, jak i latarnię z 1869 roku. W 2016 roku przesunięto ją kilkadziesiąt metrów w głąb lądu z powodu erozji brzegu.
Praktycznie: przejazd, opłaty i kiedy zaglądać do kamery
Ograniczenie prędkości na moście wynosi 80 km/h i może być obniżane przy silnym wietrze lub złej pogodzie. Przejazd trwa około 12 minut. Opłatę pobiera się tylko przy wyjeździe z wyspy, więc wjazd jest bezpłatny. Od 1 sierpnia 2025 roku samochód lub motocykl płaci 20 dolarów kanadyjskich zamiast wcześniejszych 50,25. Różnicę pokrywa rząd federalny. Pieszym i rowerzystom nie wolno wchodzić na most. Przewozi ich wahadłowy bus: 4,75 dolara za pieszego i 9,50 za rowerzystę, również tylko w kierunku z wyspy. W maju i czerwcu 2026 roku zakończono największy w historii mostu remont nawierzchni.
Kamera pokazuje, jak zmienia się cieśnina w ciągu roku. Zimą na wodę wpływa kra i lód, czyli zjawisko, z myślą o którym projektowano stożki u filarów. Latem rośnie ruch turystyczny. Już w pierwszym roku po otwarciu liczba odwiedzających wyspę wzrosła z 740 tysięcy do 1,2 miliona. Kiedy w 1998 roku przyjechała tu prezydent Irlandii Mary McAleese, nazwała most „przęsłem Zielonego Wzgórza”, nawiązując do „Ani z Zielonego Wzgórza”, najsłynniejszej powieści z tej wyspy.
Źródła informacji (17)
- Confederation Bridge – Wikipedia en.wikipedia.org
- Borden-Carleton – Wikipedia en.wikipedia.org
- About Us – Confederation Bridge confederationbridge.com
- Confederation Bridge – The Canadian Encyclopedia thecanadianencyclopedia.ca
- Confederation Bridge – VINCI Construction Grands Projets vinci-construction-projets.com
- Confederation Bridge – P3 Council pppcouncil.ca
- Borden-Carleton – The Canadian Encyclopedia thecanadianencyclopedia.ca
- Proud of our History – the Borden Ferry Terminal (Marine Atlantic) marineatlantic.ca
- Borden-Carleton itinerary – Tourism PEI tourismpei.com
- Park Pays Tribute to Years of Marine and Rail Service – Government of PEI archivenews.princeedwardisland.ca
- Port Borden lighthouses – Lighthousefriends lighthousefriends.com
- Northumberland Strait iceboat – Wikipedia en.wikipedia.org
- Ice Boat Service National Historic Event – Parks Canada pc.gc.ca
- Cape Jourimain Nature Centre – Lonely Planet lonelyplanet.com
- Cape Jourimain Nature Centre – Hiking NB hikingnb.ca
- Lower tolls and fares on PEI's Confederation Bridge and ferries starting today – North Shore News nsnews.com
- Confederation Bridge tolls cut – Global News globalnews.ca





